Terapia oparta na mikroRNA daje nadzieję pacjentom po zawale serca

Międzynarodowe badanie kliniczne fazy 2 prowadzone pod kierownictwem Medizinische Hochschule Hannover wykazało korzystne działanie inhibitora microRNA u pacjentów z ciężkim uszkodzeniem serca po zawale mięśnia sercowego.

W artykule:

• Jak dochodzi do przebudowy lewej komory po zawale serca
• Rola mikroRNA-132 w rozwoju niewydolności serca
• Mechanizm działania terapeutycznego CDR132L
• Wyniki badania klinicznego HF-REVERT
• Bezpieczeństwo i tolerancja terapii RNA
• Perspektywy rozwoju terapii opartych na ncRNA w kardiologii

Po ostrym zawale mięśnia sercowego dochodzi do szeregu patologicznych procesów przebudowy serca. Jednym z najpoważniejszych następstw jest tak zwana skurczowa dysfunkcja lewej komory, w której zdolność lewej komory do pompowania krwi zostaje istotnie ograniczona. Aby zrekompensować spadek wydolności, mięsień sercowy zaczyna się nadmiernie powiększać, co paradoksalnie prowadzi do dalszego osłabienia funkcji serca i progresji niewydolności serca.

Kluczowym regulatorem tego patologicznego wzrostu kardiomiocytów jest mikroRNA-132 (miR-132). Zespół badawczy kierowany przez prof. dr. dr. Thomasa Thuma, dyrektora Institut für Molekulare und Translationale Therapiestrategien w Medizinische Hochschule Hannover (MHH), opracował syntetyczny związek przeciwdziałający temu mechanizmowi – CDR132L. Jest to inhibitor typu antisense oligonucleotide, który blokuje główny regulator hipertrofii mięśnia sercowego i może odwracać proces przewlekłej niewydolności serca.

Wcześniejsze badania przedkliniczne oraz wczesne badania kliniczne wykazały skuteczność tej strategii terapeutycznej w modelach zwierzęcych i u ludzi. Obecnie kandydat na lek został oceniony w międzynarodowym badaniu klinicznym fazy 2 obejmującym pacjentów po świeżo przebytym zawale serca z obniżoną funkcją skurczową lewej komory.

Wyniki badania HF-REVERT zostały zaprezentowane 10 maja 2026 roku podczas kongresu Heart Failure Association (HFA) European Society of Cardiology w Barcelonie i równocześnie opublikowane w czasopiśmie „Nature Medicine”.

MikroRNA jako regulator patologicznej przebudowy serca

MikroRNA należą do grupy tak zwanych niekodujących RNA (ncRNA), które nie są tłumaczone na białka. Ich funkcją jest regulacja licznych procesów komórkowych, takich jak wzrost komórek, proliferacja czy różnicowanie.

Nadmierna aktywność określonych mikroRNA może jednak prowadzić do zaburzeń regulacji ekspresji genów i rozwoju chorób. Jednym z najlepiej poznanych przykładów w kardiologii jest właśnie miR-132.

Ponad dekadę temu zespół profesora Thuma wykazał, że zwiększona ekspresja miR-132 pozostaje w bezpośrednim związku z patologicznym przerostem komórek mięśnia sercowego. W odpowiedzi opracowano CDR132L – inhibitor antysensowny skierowany przeciwko miR-132.

CDR132L jest pierwszą terapią opartą na niekodującym RNA, która osiągnęła etap badań fazy II w chorobach serca. Mechanizm działania leku polega na zahamowaniu nadmiernej aktywności miR-132, co może ograniczać procesy patologicznej przebudowy mięśnia sercowego po zawale.

Badanie HF-REVERT objęło pacjentów z siedmiu krajów Europy

Badanie HF-REVERT przeprowadzono w siedmiu krajach europejskich oraz w Wielkiej Brytanii w około 80 ośrodkach badawczych. Łącznie do badania włączono 294 pacjentów w okresie od 3 do 14 dni po przebytym zawale mięśnia sercowego.

Uczestnicy zostali losowo przydzieleni do trzech grup. Oprócz standardowej terapii niewydolności serca otrzymywali oni:

• CDR132L w jednej z dwóch różnych dawek,
• lub placebo.

Preparat podawano dożylnie w trzech dawkach w odstępach czterotygodniowych.

Analizie poddano 280 pacjentów, którzy otrzymali co najmniej jedną dawkę badanego preparatu.

Największe korzyści u pacjentów z zaawansowaną przebudową serca

Jak podkreśla profesor Thomas Thum, badanie wykazało korzystny profil bezpieczeństwa terapii.

– Nasze badanie potwierdziło, że CDR132L jest bezpieczny i dobrze tolerowany oraz nie wywołuje szkodliwych działań niepożądanych dotyczących wątroby, nerek, układu krwiotwórczego ani samego serca – zaznacza badacz.

Najbardziej wyraźne efekty terapeutyczne obserwowano u pacjentów z już zaawansowaną przebudową mięśnia sercowego, czyli u osób z ciężkim uszkodzeniem lewej komory na początku badania.

Według autorów wyniki te wspierają dalszy rozwój kliniczny terapii, szczególnie w obszarze przewlekłej niewydolności serca.

Terapie RNA mogą zmienić przyszłość kardiologii

Wyniki badania HF-REVERT są postrzegane jako istotny krok w kierunku wdrażania terapii RNA do praktyki klinicznej w kardiologii. Terapie ukierunkowane na ncRNA mogą w przyszłości umożliwić bardziej precyzyjne hamowanie procesów prowadzących do niewydolności serca.

CDR132L został opracowany przez firmę Cardior Pharmaceuticals GmbH, założoną w 2016 roku przez profesora Thomasa Thuma na bazie badań prowadzonych w MHH. Spółka stanowi przykład skutecznego transferu innowacji akademickich do rozwoju nowych terapii biologicznych.

Obecnie prowadzone są dwa kolejne badania kliniczne z udziałem pacjentów z przewlekłą niewydolnością serca pod kierownictwem duńskiego koncernu farmaceutycznego Novo Nordisk, który przejął Cardior Pharmaceuticals w 2024 roku.

Rozwój terapii opartych na RNA może w najbliższych latach otworzyć nowy etap leczenia chorób sercowo-naczyniowych, szczególnie u pacjentów z postępującą niewydolnością serca po zawale mięśnia sercowego.

Źródło: Nature Medicine, The microRNA inhibitor CDR132L in patients with reduced left ventricular ejection fraction after myocardial infarction: a randomized phase 2 trial
DOI: https://www.nature.com/articles/s41591-026-04408-4