Krzywe referencyjne sztywności tętnic u dzieci i młodych dorosłych jako nowe narzędzie w ocenie ryzyka sercowo-naczyniowego
Międzynarodowy zespół badawczy opracował pierwsze kompleksowe wartości referencyjne dotyczące sztywności naczyń krwionośnych u zdrowych młodych osób. To krok, który może dać poradniom pediatrycznym i młodzieżowym wieloletnią przewagę w identyfikacji i leczeniu ryzyka chorób sercowo-naczyniowych.
Analiza opublikowana w czasopiśmie Hypertension objęła wyniki badania prędkości fali tętna (pulse wave velocity, PWV) u 19 930 osób w wieku od 1 do 40 lat, które spełniały rygorystyczne kryteria zdrowia dotyczące ciśnienia tętniczego, wskaźnika masy ciała, poziomu glukozy na czczo i cholesterolu. Badania PWV mierzą sztywność naczyń krwionośnych, czyli ich elastyczność lub brak elastyczności, ponieważ nadmierna sztywność zwiększa ryzyko zawału serca i udaru mózgu.
– To narzędzie, którego dotychczas nam brakowało – powiedział współautor badania Vikas Dharnidharka, profesor pediatrii z Robert Wood Johnson Medical School. – To dopiero pierwszy krok, ale pozwoli na ukierunkowanie terapii w sposób ratujący życie.
PWV ocenia prędkość, z jaką fale ciśnienia z serca przemieszczają się wzdłuż tętnic. Sztywniejsze naczynia przesyłają i odbijają fale szybciej, zanim serce zdąży przygotować się do kolejnego skurczu. Z wiekiem ściany tętnic stają się mniej elastyczne. U dorosłych podwyższone wartości PWV przewidują zawał lub udar niezależnie od innych czynników ryzyka, takich jak nadciśnienie czy dyslipidemia. Umożliwiają też wskazanie pacjentów, którzy wymagają leczenia ukierunkowanego na zmniejszenie sztywności tętnic.
Dotychczas jednak klinicyści nie dysponowali normami referencyjnymi dla dzieci, młodzieży i młodych dorosłych, co uniemożliwiało wykrywanie nieprawidłowych wyników. Aby stworzyć takie krzywe, konsorcjum Youth Vascular Consortium zebrało dane z wielu krajów Europy, Australii, Afryki i obu Ameryk. Modele statystyczne posłużyły do opracowania wartości od 10. do 90. percentyla według wieku i płci dla sześciu najczęściej stosowanych urządzeń PWV. Powstały w ten sposób wykresy przypominają krzywe wzrostu, pokazując systematyczny wzrost sztywności naczyń wraz z wiekiem.
Wyzwanie stanowiła niejednorodność technologii – każde z sześciu urządzeń stosuje inne algorytmy pomiarowe, co daje różne wyniki. – To jak różnica między VHS i Betamax albo Blu-ray i HD-DVD – skomentował Dharnidharka. – Aby wartości referencyjne miały sens, trzeba było opracować je dla wszystkich dostępnych systemów.
Badanie PWV ma liczne zalety praktyczne – jest nieinwazyjne, można je przeprowadzić w gabinecie przy pomocy mankietu ciśnieniowego, elektrod EKG i tonometru naciskowego. Koszt pojedynczego badania bywa niższy niż 100 dolarów, choć nie zawsze jest refundowane przez ubezpieczycieli.
Nowe wykresy mogą zmienić praktykę kliniczną – np. nastolatek z wynikiem PWV powyżej 90. percentyla powinien być objęty dokładniejszą obserwacją i ewentualną modyfikacją leczenia, zwłaszcza jeśli współistnieją otyłość lub nadciśnienie. Wybór leków hipotensyjnych może być ukierunkowany na redukcję sztywności tętnic.
Ustalenie norm otwiera też drogę do dalszych badań nad optymalnym postępowaniem u pacjentów z przedwczesnym „starzeniem” naczyń. Rejestry kliniczne i długoterminowe badania kohortowe mogą dostarczyć danych o skuteczności różnych interwencji terapeutycznych.
Nowe krzywe percentylowe stanowią więc kluczowy fundament – pokazują, jak fizjologicznie zmienia się sztywność tętnic od dzieciństwa do wczesnej dorosłości. Wczesne wychwycenie odchyleń od normy daje szansę na interwencję o potencjalnie znaczących, długofalowych korzyściach zdrowotnych.
Źródło: Hypertension, Establishing Reference Values for Pulse Wave Velocity in Young People: The Youth Vascular Consortium
DOI: 10.1161/HYPERTENSIONAHA.125.25007
