Wysoka sprawność fizyczna nie zwiększa znacząco długoterminowego ryzyka migotania przedsionków
Ponad milion mężczyzn pod lupą: aktywność fizyczna korzystniejsza dla serca niż sądzono
Dotychczasowe badania sugerowały, że młodzi mężczyźni o bardzo wysokiej wydolności fizycznej są bardziej narażeni na rozwój migotania przedsionków w późniejszym życiu. Nowa analiza obejmująca ponad milion szwedzkich mężczyzn pokazuje jednak, że ryzyko to jest prawdopodobnie mniejsze, niż wcześniej szacowano, a korzyści wynikające z wysokiej sprawności fizycznej zdecydowanie przewyższają potencjalne zagrożenia sercowo-naczyniowe.
W artykule:
- Związek między wysoką wydolnością fizyczną a migotaniem przedsionków
- Analiza danych ponad miliona młodych mężczyzn
- Znaczenie badania rodzeństwa dla oceny rzeczywistego ryzyka
- Wpływ sprawności fizycznej na inne choroby układu sercowo-naczyniowego
- Korzyści zdrowotne przewyższające ryzyko
- Znaczenie wyników dla sportowców i osób aktywnych fizycznie
Wcześniejsze badania wielokrotnie wskazywały, że młodzi mężczyźni uprawiający sporty wytrzymałościowe oraz osoby o bardzo wysokiej sprawności fizycznej mogą być bardziej narażone na rozwój migotania przedsionków w późniejszych latach życia niż osoby mniej aktywne. Nie było jednak jasne, jak duża część tego ryzyka wynika bezpośrednio z wysokiej wydolności fizycznej, a w jakim stopniu odpowiadają za nie inne czynniki.
„Poprzednie badania nie dawały jednoznacznej odpowiedzi na pytanie, jaka część zwiększonego ryzyka wynika z samej sprawności fizycznej, a jaka z innych czynników. Nie było również wiadomo, czy ryzyko zmienia się wraz z wiekiem oraz jak należy je oceniać w kontekście licznych korzyści zdrowotnych wynikających z wysokiej wydolności fizycznej. Potencjalne zagrożenia należy zawsze rozpatrywać równolegle z potencjalnymi korzyściami” – powiedział Marcel Ballin, główny autor badania.
Analiza danych ponad miliona mężczyzn
W nowym badaniu naukowcy przeprowadzili znacznie bardziej kompleksową analizę. Oprócz oceny ryzyka migotania przedsionków zbadali również występowanie innych chorób układu sercowo-naczyniowego. Ich celem było określenie wieku, w którym korzyści wynikające z wysokiej sprawności fizycznej zaczynają przewyższać potencjalne ryzyko.
Badanie oparto na danych pochodzących z obowiązkowych kwalifikacji wojskowych prowadzonych w Szwecji w latach 1972–1995. Analiza objęła ponad milion młodych mężczyzn. Średni wiek uczestników wynosił około 18 lat, a każdy z nich przeszedł standaryzowany test oceniający wydolność fizyczną.
Następnie, korzystając z krajowych rejestrów zdrowotnych, badacze śledzili losy zdrowotne uczestników aż do 2023 roku. Rejestrowano przypadki migotania przedsionków oraz innych chorób układu krążenia, takich jak udar mózgu czy zawał mięśnia sercowego.
Analiza rodzeństwa dostarczyła nowych informacji
Szczególnie interesującym elementem badania była dodatkowa analiza obejmująca niemal pół miliona mężczyzn będących pełnym rodzeństwem. Badacze porównywali braci różniących się poziomem sprawności fizycznej, co pozwoliło ograniczyć wpływ wspólnych czynników rodzinnych.
Takie podejście umożliwia częściową kontrolę czynników genetycznych, środowiskowych i społecznych, które mogłyby wpływać zarówno na poziom sprawności fizycznej, jak i ryzyko rozwoju chorób sercowo-naczyniowych.
W tradycyjnej analizie mężczyźni o najwyższej wydolności fizycznej rzeczywiście wykazywali wyższe ryzyko migotania przedsionków niż osoby o najniższej sprawności. Do około 40. roku życia zwiększone ryzyko migotania przedsionków było większe niż korzyści wynikające z redukcji ryzyka innych chorób sercowo-naczyniowych. Po przekroczeniu tego wieku sytuacja zaczynała się odwracać na korzyść osób bardziej sprawnych.
Korzyści przeważają nad ryzykiem
Wyniki analizy rodzeństwa zmieniły jednak ten obraz. Po uwzględnieniu wspólnych czynników rodzinnych związek pomiędzy wysoką sprawnością fizyczną a migotaniem przedsionków okazał się znacznie słabszy niż wcześniej sądzono.
„W analizie rodzeństwa zaobserwowaliśmy, że efekt zależny od wieku praktycznie zniknął. Zamiast tego okazało się, że całkowity wpływ wysokiej sprawności fizycznej jest korzystny od samego początku, a korzyści stają się jeszcze większe wraz z wiekiem. Z perspektywy całego życia wyniki pokazują, że zalety wysokiej wydolności fizycznej przewyższają związane z nią ryzyko” – podkreśla Marcel Ballin.
Zdaniem autorów wyniki sugerują, że część zależności obserwowanych w poprzednich badaniach mogła wynikać nie z samej sprawności fizycznej, lecz z czynników wspólnych dla rodzeństwa.
„Rodzeństwo dzieli około połowy genów, ale również wiele czynników społeczno-ekonomicznych, środowiskowych, związanych z wczesnym dzieciństwem oraz zachowaniami zdrowotnymi. Wszystkie te elementy mogą wpływać zarówno na poziom sprawności fizycznej, jak i na ryzyko różnych chorób, w tym chorób układu sercowo-naczyniowego. Dlatego można przypuszczać, że wyniki stają się bardziej wiarygodne po uwzględnieniu tych czynników niż w klasycznych analizach” – wyjaśnia Ballin.
Ważny przekaz dla sportowców
Autorzy podkreślają, że uzyskane wyniki powinny przyczynić się do bardziej wyważonego spojrzenia na kwestie bezpieczeństwa intensywnej aktywności fizycznej.
„Nasze badanie pokazuje, że istnieją mocne podstawy do złagodzenia przekazu, który czasami był rozpowszechniany, że bardzo wysoka sprawność fizyczna lub udział w zawodach wytrzymałościowych stanowią istotne zagrożenie dla zdrowia sercowo-naczyniowego. Ryzyko migotania przedsionków nie jest zerowe, jednak korzyści zdrowotne są zdecydowanie większe” – podsumowuje Marcel Ballin.
Źródło: Circulation, Adolescent Cardiorespiratory Fitness and the Trade-Off between Atrial Fibrillation Risk and Cardiovascular Benefits: A Nationwide Sibling-Controlled Cohort Study
DOI: http://dx.doi.org/10.1161/CIRCULATIONAHA.125.078250
