Apolipoproteina B może zmienić zasady prewencji chorób sercowo-naczyniowych

Rutynowe badanie krwi wykonywane co roku u milionów osób w Stanach Zjednoczonych w celu pomiaru „złego” cholesterolu nie jest najlepszym wskaźnikiem do prowadzenia leczenia i zapobiegania zawałom serca oraz udarom mózgu – wynika z nowego badania Northwestern Medicine opublikowanego dziś (8 kwietnia) w JAMA.

Badanie wykazało, że inne oznaczenie krwi – apolipoproteina B (apoB) – przewyższa cholesterol LDL oraz nie-HDL pod względem skuteczności w prowadzeniu terapii obniżającej poziom cholesterolu, w tym stosowania statyn i innych leków.

„Ustaliliśmy, że wykorzystanie oznaczenia apoB do intensyfikacji leczenia obniżającego cholesterol pozwoliłoby zapobiec większej liczbie zawałów serca i udarów niż obecna praktyka, a korzyści zdrowotne osiągane są przy kosztach uznawanych za opłacalne dla systemu ochrony zdrowia w USA” – powiedział główny autor badania, Ciaran Kohli-Lynch, adiunkt medycyny prewencyjnej w dziedzinie epidemiologii w Northwestern University Feinberg School of Medicine.

Według Kohli-Lyncha jest to pierwsze kompleksowe badanie wykazujące, że stosowanie apoB jako narzędzia do prowadzenia leczenia hipolipemizującego jest opłacalne ekonomicznie.

Choroby serca pozostają główną przyczyną zgonów w Stanach Zjednoczonych i jednym z najważniejszych czynników generujących koszty opieki zdrowotnej. Gdy niewielkie cząsteczki przenoszące cholesterol odkładają się w tętnicach, tworzą blaszki miażdżycowe, które z czasem prowadzą do zwężeń i mogą skutkować zawałem serca lub udarem mózgu.

Nowe podejście do oceny ryzyka

Od lat klinicyści koncentrują się na poziomie cholesterolu LDL, często określanego jako „zły cholesterol”, oraz na wartościach nie-HDL, aby decydować o rozpoczęciu i intensyfikacji leczenia. Testy te, choć przydatne, nie oddają w pełni rzeczywistego ryzyka pacjenta.

„Dowody naukowe jednoznacznie wskazują, że apolipoproteina B (apoB) lepiej identyfikuje osoby zagrożone, ponieważ odzwierciedla całkowitą liczbę szkodliwych cząsteczek krążących we krwi” – wyjaśnia Kohli-Lynch.

Mimo tych danych oznaczenie apoB nie jest szeroko stosowane w rutynowej praktyce klinicznej. Jak podkreśla autor, wynika to częściowo z kosztów i organizacji diagnostyki, ponieważ badanie apoB zazwyczaj wymaga dodatkowego oznaczenia poza standardowym profilem lipidowym.

„Postawiliśmy pytanie: czy warto ponosić dodatkowe koszty, aby wykorzystać apoB zamiast LDL do prowadzenia intensyfikacji leczenia?” – dodaje Kohli-Lynch.

Wyniki badania

Aby odpowiedzieć na to pytanie, naukowcy z Northwestern wykorzystali zaawansowany model symulacyjny obejmujący 250 000 dorosłych mieszkańców USA kwalifikujących się do leczenia statynami, ale bez rozpoznanej choroby sercowo-naczyniowej.

Porównano trzy strategie prowadzenia terapii:

• cholesterol LDL (cel <100 mg/dL)
• cholesterol nie-HDL (cel <118 mg/dL)
• apolipoproteina B (cel <78,7 mg/dL)

Jeżeli pacjenci nie osiągali wyznaczonych celów, leczenie było intensyfikowane – najpierw poprzez zastosowanie silniejszych statyn, a następnie przez dodanie ezetymibu. Model analizował wyniki w perspektywie całego życia, uwzględniając m.in. liczbę zawałów, udarów, długość życia, jakość życia oraz koszty opieki zdrowotnej.

Strategia oparta na apoB przewyższała pozostałe, prowadząc do poprawy zdrowia populacji, zmniejszenia liczby zdarzeń sercowo-naczyniowych oraz większej liczby uratowanych istnień przy zachowaniu opłacalności ekonomicznej.

Nowe wytyczne zwiększają znaczenie wyników

W ostatniej dekadzie znacząco wzrosła liczba dostępnych terapii obniżających cholesterol. Co więcej, American Heart Association oraz 10 innych towarzystw naukowych opublikowały w tym roku nowe wytyczne, zalecające wcześniejsze rozpoczynanie leczenia u wielu pacjentów.

„To sprawia, że jeszcze ważniejsze staje się precyzyjne identyfikowanie osób, które najbardziej skorzystają z intensywnej terapii” – podkreśla Kohli-Lynch.

Współautorami badania z Northwestern są również dr John Wikins oraz dr Samuel Luebbe.

Badanie pt. „Cost-Effectiveness of ApoB, Non–HDL-C, and LDL-C Goals for Primary Prevention Lipid-Lowering Therapy” zostało sfinansowane przez American Heart Association Career Development Award 24CDA1274989 (dr Kohli-Lynch).

Czasopismo: JAMA
DOI: http://dx.doi.org/10.1001/jama.2026.2986