Nowe dane dotyczące spontanicznego rozwarstwienia tętnicy wieńcowej (SCAD) – częstej przyczyny zawału serca u młodszych kobiet
SCAD u młodych kobiet – czy implantacja stentu zawsze jest konieczna?
Nowe informacje na temat spontanicznego rozwarstwienia tętnicy wieńcowej (SCAD) – poważnej przyczyny zawału serca u młodych, dotychczas zdrowych pacjentek – zostały zaprezentowane podczas EAPCI Summit 2026. Jest to nowe wydarzenie organizowane przez European Association of Percutaneous Cardiovascular Interventions (EAPCI), działającą w ramach European Society of Cardiology (ESC).
Spontaniczne rozwarstwienie tętnicy wieńcowej (SCAD) to stan nagły, w którym dochodzi do oddzielenia warstwy wewnętrznej ściany tętnicy wieńcowej od warstwy zewnętrznej. W przestrzeni pomiędzy warstwami gromadzi się krew, tworząc krwiak śródścienny, który ogranicza przepływ krwi i może prowadzić do zawału mięśnia sercowego (myocardial infarction, MI). Większość pacjentów z SCAD stanowią zdrowe kobiety, często bez typowych czynników ryzyka chorób sercowo-naczyniowych.
Jak wyjaśniła prof. Svetlana Apostolović z University Clinical Center Nis w Serbii, SCAD przez lata był uznawany za jednostkę rzadką, jednak świadomość tego schorzenia rośnie. Nadal pozostaje ono niedodiagnozowane i niedostatecznie zbadane, a liczba randomizowanych badań klinicznych określających optymalne strategie leczenia jest bardzo ograniczona. Mechanizmy prowadzące do zawału w przebiegu SCAD istotnie różnią się od tych związanych z miażdżycą, mimo że często stosuje się podobne podejście terapeutyczne. W celu lepszego poznania charakterystyki klinicznej, praktyk terapeutycznych oraz wyników leczenia utworzono krajowy, prospektywny rejestr SCAD, obejmujący pacjentów z Europy Wschodniej.
Analiza Serbskiego Rejestru SCAD objęła 123 pacjentów leczonych w 14 ośrodkach specjalizujących się w kardiologii interwencyjnej w okresie od listopada 2021 do listopada 2024 roku. U 27 pacjentów przeprowadzono analizę retrospektywną, natomiast 96 chorych włączono prospektywnie. Techniki obrazowania wewnątrzwieńcowego wykorzystano w celu potwierdzenia rozpoznania u 26,0% pacjentów.
Kobiety stanowiły 85,4% badanej populacji, a średni wiek wynosił 47,5 roku. W momencie rozpoznania 6,7% pacjentek było w ciąży lub w okresie poporodowym, natomiast 36,2% znajdowało się w okresie menopauzy. Najczęściej występującymi czynnikami ryzyka były nadciśnienie tętnicze (49,6%) oraz dyslipidemia (46,3%). Wśród znanych czynników wyzwalających dominował stres psychiczny (38,5%), rzadziej stres fizyczny (10,7%).
Przezskórną interwencję wieńcową (PCI) wykonano u 41,5% pacjentów, przy czym implantację stentu przeprowadzono u 28,5% całej grupy. Leczenie zachowawcze, ograniczone do farmakoterapii, zastosowano u 58,5% chorych. Ponad połowa pacjentów otrzymała podwójną terapię przeciwpłytkową (58,5%) oraz heparynę drobnocząsteczkową (56,9%).
W trakcie hospitalizacji 23,6% pacjentów doświadczyło poważnego zdarzenia sercowo-naczyniowego (MACE), obejmującego ponowny zawał serca, niestabilność hemodynamiczną, groźne zaburzenia rytmu serca, niewydolność serca, nieplanowaną rewaskularyzację lub incydent mózgowo-naczyniowy. Śmiertelność wewnątrzszpitalna wyniosła 8,1%.
W ciągu 30 dni po wypisie ze szpitala 18,1% pacjentów przebyło MACE, a 0,8% zmarło. Niezależnymi predyktorami wystąpienia MACE były implantacja stentu (p=0,010) oraz współistniejąca depresja (p=0,008).
Całkowite ustąpienie zmian charakterystycznych dla SCAD stwierdzono u 62,2% pacjentów po 30 dniach obserwacji.
Podsumowując wyniki, prof. Apostolović wskazała, że SCAD najczęściej dotyczy młodych kobiet niebędących w ciąży oraz kobiet w okresie menopauzy. Obrazowanie wewnątrzwieńcowe okazało się szczególnie przydatne w precyzyjnym ustaleniu rozpoznania. W większości przypadków SCAD ulega samoistnej regresji, a implantacja stentu nie przynosiła korzyści w przeważającej części analizowanych przypadków. Uważna obserwacja kliniczna w połączeniu z leczeniem beta-adrenolitykami, terapią hipotensyjną, rehabilitacją kardiologiczną oraz wsparciem psychologicznym może poprawiać rokowanie i ograniczać wpływ choroby na codzienne funkcjonowanie pacjentów. Niezbędne są jednak dalsze badania, w tym próby kliniczne.
Dodatkowych informacji na temat epidemiologii, obrazu klinicznego, postępowania terapeutycznego oraz rokowania dostarczy trwający, międzynarodowy rejestr SCAD prowadzony przez ESC.
Źródło: European Society of Cardiology
